mirasçılıktan çıkarma mirastan ıskat

Mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın, kötü niyetli davranışları sebebiyle mirasçılarının hukuken hak kazandıkları miras payını engellemek istemesi, günümüzde sıklıkla rastlanan bir durumdur. Bu gibi durumlarda miras bırakan genellikle gerçek iradesini gizleyerek (muvazaalı şekilde) hareket etmektedir. Örnek vermek gerekirse, aslında bağış iradesiyle hareket edilmesine rağmen işlem satış gibi gösterilmektedir. Ne var ki bu işlemler hukuken geçersiz olduğundan miras bırakan gerçek amacına ulaşamamaktadır. Bu sebeple Türk Medeni Kanunu’nun 510-513. maddeleri arasında mirasçılıktan çıkarma işlemi düzenlenmiştir. İlgili kanun maddeleri uyarınca belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde miras bırakanın, saklı paylı mirasçılarını mirasçılıktan çıkarması hukuken mümkündür.

Saklı Paylı Mirasçılar

Mirasçılıktan çıkarmanın şartlarına geçmeden önce saklı paylı mirasçıların kimler olduğunu belirtmemiz gerekmektedir. Miras bırakanın anne-babası, altsoyu ve eşi saklı paylı mirasçılardır. Diğer mirasçıların saklı payı bulunmamaktadır. Bu sebeple miras bırakan saklı payı olmayan mirasçıların miras payı üzerinde tasarrufta bulunarak onları mirastan mahrum edebilmektedir.

mirasçılıktan çıkarma şartları mirastan ıskat şartları

Mirasçılıktan Çıkarma Şartları Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 510. maddesinde saklı paylı mirasçıların hangi hallerde mirasçılıktan çıkarılabileceği belirtilmiştir. Buna göre;

  1. Mirasçının miras bırakana yahut miras bırakanın aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini büyük ölçüde ihmal etmesi halinde mirasçılıktan çıkarma işlemi gerçekleştirilebilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus aile hukukundan doğan yükümlülüklerinin önemli ölçüde yerine getirilmemiş olunmasıdır.

  1. Mirasçı, miras bırakana veya miras bırakanın yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi durumunda, miras bırakan saklı paylı mirasçıyı mirasçılıktan çıkarabilmektedir. Bu şartın gerçekleşmiş sayılması için miras bırakanın mutlaka ceza alması şartı aranmamaktadır. Buna karşın saklı paylı mirasçının eyleminin Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturması şarttır.

Yukarıda belirtilen durumlardan birinin gerçekleşmesi mirasçılıktan çıkarma için yeterli olup iki şartın bir arada gerçekleşmesi gerekmemektedir. Bir diğer mirasçılıktan çıkarma nedeni ise mirasçının miras ödemeden aciz olması durumudur. Bu sebeple yapılan mirastan ıskat işleminin sonuçları diğer iki halden farklı olduğundan aşağıda ayrıca izah edilecektir.

mirasçılıktan çıkarma nasıl yapılır

Mirasçılıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?

Miras bırakan ölüme bağlı tasarrufları (miras sözleşmesi, vasiyetname) ile saklı paylı mirasçılarından birisini mirasçılıktan çıkarabilir. Uygulamada çoğunlukla vasiyetname yolu tercih edilmektedir. Hangi ölüme bağlı tasarruf yolu tercih edilmiş olunursa olunsun mirastan çıkarma (ıskat) sebebi mutlaka ölüme bağlı tasarrufta belirtilmelidir. Iskat sebebinin belirtilmemesi durumunda mirastan çıkarma işlemi mirasçının saklı payı için geçerli olmayacaktır. Başka bir anlatımla mirasçı yasal miras payının tamamını alamayacak ancak saklı payı oranında mirasa hak kazanacaktır.

Mirasçılıktan Çıkarmanın Sonuçları

Mirastan usulüne uygun olarak çıkarılan kimse mirastan herhangi bir pay alamaz. Bu durumda mirasçının tenkis davası açması da mümkün değildir. Mirastan çıkartılan kişinin miras payı varsa altsoyuna, alt soyu yok ise diğer mirasçılara (eşit oranda) geçer. Mirastan çıkartılan kişinin miras payı alt soyuna geçeceğinden altsoyunun saklı pay için dava açma hakkı bulunmaktadır. Ancak mirastan çıkarmanın yapıldığı ölüme bağlı tasarrufta ıskat sebebinin belirtilmemesi halinde mirasçının saklı payı üzerindeki miras hakkı devam edecektir.

Mirastan Çıkarılan (Iskat Edilen) Kişinin İtiraz Hakkı

Mirastan çıkarılan kişinin tenkis davası açamayacağını belirtmiştik. Buna karşın mirastan çıkarılma işlemi vasiyetname ile yapılmışsa, mirastan çıkarılan mirasçının vasiyetnamenin açılmasından sonra vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı bulunmaktadır. Vasiyetnamenin iptali davası kişinin, işlemi, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren 1 yıl; her halükarda vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içerisinde açılabilir. Diğer mirasçıların kötü niyetli olmaları, bilerek veya hile ile hak ihlaline sebep olmaları gibi istisnai durumlarda bu süre vasiyetnamenin açılmasından itibaren 20 yıldır.

Vasiyetnamenin iptali veya ıskat edilen mirasçının yasal miras payının tamamına hak kazanabilmesi için miras bırakanın mirastan çıkarma sebeplerinde açıkça yanılmış olması veya var olmayan sebeplerin varlığına inanması gerekmektedir. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2009/2-437 E., 2009/450 K. ve 21.10.2009 tarihli kararında bu hususa değinilmiştir.

Borç Ödemeden Aciz Sebebiyle Mirasçılıktan Çıkarma

Bir diğer mirasçılıktan çıkarma nedeni ise mirasçının borç ödemeden aciz bulunması halidir. Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun 513. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili kanun maddesi uyarınca miras bırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan alt soyunu, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilmektedir. Görüldüğü üzere miras bırakan bu halde diğer mirastan çıkarma hallerinden farklı olarak mirasçısını ancak saklı payının yarısı oranında mirasçılıktan çıkarabilmektedir. Ancak bu durumda kalan yarı pay diğer mirasçılara değil, mirastan çıkarılan mirasçının doğmuş/doğacak altsoyuna özgülenmek zorundadır. Vasiyetname açıldığı zaman aciz vesikasının bir hükmü kalmamışsa veya aciz olunan tutar miras payının yarısını aşmıyorsa mirastan kısmi çıkarılma geçersiz olacaktır. Bu halde mirasçı miras payının veya saklı payının tamamını alabilir.

Bu Yazı İlginizi Çekebilir!  Miras Araştırması ( Ölen Kişinin Mal Varlığını Öğrenme)

Aklınıza takılan sorular için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir